"  نكته ها و نوشته ها  "

برای مشاهده همه قسمتهای این کتاب کلیک کنید

انتشار و یا استفاده از مطالب این وبلاگ فقط با درج منابع و نام مولف و آدرس وبلاگ بلامانع است

 1860ميلادي / 1239هجري شمسي

     در جلسه 4 ژانويه سال 1860م، راسل از پيشنهاد راولينسون به شاه مبني بر انعقاد پيماني مشابه پيمان 1814 ايران و انگليس حمايت نكرد. نمايندگان ايران كه براي امضاي چنين معاهده اي به لندن رفته بودند دست خالي بازگشتند.

1860 تا 1865 ميلادي / 1239 تا 1244 هجري شمسي

     در كشورهاي متحد امريكا مساله بردگي توجه تمام امريكائي ها را بخود معطوف مي داشت؛ اكثر مردم با حفظ وضع موجود موافق بودند و حال آنكه شمالي ها خواستار لغو بردگي بودند و جنوبي ها (دموكرات ها) در فكر جدائي و انفصال، يعني جدائي كامل از ايالات شمالي كه روزبروز ثروتمند مي شد و بر اثر مهاجرت اروپائيان جمعيت بيشتري پيدا مي كرد. در اين موقع حزبي جمهوريخواه تشكيل يافت كه اكثر آزاديخواهان و دموكراتهاي شمال را گرد هم جمع آورد و با عزمي راسخ با برده فروشي مخالفت كرد. مبارزات بيش از پيش قوت مي گرفت و در كانزاس شورشهائي رخ داد. در سال 1860م، لينكلن كه از جمهوريخواهان بود به رياست جمهوري برگزيده شد. و در همين موقع، كشورهاي جنوبي، جدائي خود را اعلام و جفرسون دويس را به رياست جمهوري انتخاب كردند. سال بعد جنگ انفصال شروع شد. جنوبي ها ريچموند را پايتخت خود قرار داده بتعرض پرداختند؛ جنگهاي متعددي بدون اخذ نتيجه انجام گرفت، شمالي ها از راه دريا نيز دست بحمله زدند و همين اقدام روابط آنها را با انگليس تيره كرد.

     از سال 1863م، اوضاع كه تا آنزمان نامعلوم بود، بنفع شمالي ها تغيير كرد، ايالات تنسي و مي سي سي پي بتصرف شمالي ها درآمد، در سال 1865م، سرداران جنوبي ها تسليم شدند. اين جنگ هاي سخت و هولناك، البته زيان هائي ببار آورد، ولي بردگي، همه جا لغو شد.[1]

1861 تا 1877ميلادي / 1240 تا 1256 هجري شمسي

     در اين دوره موجي از نهضت ضد امپرياليزم در كشور پرتغال به وجود آمد و پرتغاليان به استقرار حاكميت خود در اراضي ساحلي آنگولا پرداختند و ضمن استقرار در اين سرزمينها موقعيت خويش را تحكيم بخشيدند.

1862تا 1877 ميلادي /1241 تا 1256 هجري شمسي

     بر اساس نوشته ي «رنه گروسه» : در دو ايالت ‹كانسوها› و ‹شن سي›  كه اقليت مهمي از مسلمانان بودند، قيام ديگري برپا شد كه از 1862 تا 1877 دوام يافت.  اين قيام وسركوبي در دو ايالت فوق بالغ بر ده ميليون نفر قرباني داشت.[2]

1863ميلادي /1242 هجري شمسي

     در فوريه سال 1863م، امتياز كشيدن خط تلگراف 1100 مايلي در ايران با هزينه اين كشور به انگلستان داده شد. به دنبال امتياز اين خط، امتياز خط دومي براي استفاده اختصاصي انگليسي ها به آنها اعطا شد. اين خط از بهران به مركز ايران از طريق يزد و كرمان مي رفت و به مرز بلوچستان هند وصل مي شد. همين خط، خط سوم ايران و اروپا را در سال 1866 به يكديگر وصل كرد و سيم ايران در مرز قفقاز به روسيه نيز وصل شد.

1864 ميلادي / 1243 هجري شمسي

     با توسعه يافتن سوسياليسم، در اين سال، بين الملل اول در لندن تاسيس شد و چندين جلسه با حضور نمايندگان كشورهاي مختلف تشكيل داد، اين مجمع با مخالفت برخي از دولت ها مواجه شد، در منازعات سياسي شركت جست، اعتصاب را وسيله اي براي دفاع تشخيص داد، لغو مالكيت را پيشنهاد و عليه جنگ اعتراض كرد، ليكن به چند جبهه با تمايلات متفاوت تقسيم گشت و ناچار رو بضعف گذاشته در سال 1876م، انحلال خود را اعلام داشت.[3]

1864 ميلادي / 1243 هجري شمسي

     در همين سال «دونان» (Dunant) صليب سرخ را براي مراقبت از مجروحين جنگ پايه گذاري كرد.

1865ميلادي /1244 هجري شمسي

     در همين سال شهرتاشكند به تصرف نيروهاي روسيه درآمد.

1865ميلادي /1244 هجري شمسي

     در اين سال مسلمانان تركستان  بر ضد حكومت مركزي قيام كردند و بر اثر آن منطقة كاشغر از چين اعلام جدايي نمود. اين جدايي تا مرگ يعقوب بگ، سر كرده ي آنان كه در سال 1877 اتفاق افتاد ادامه يافت.[4]

1867 ميلادي / 1246 هجري شمسي

     به دنبال مبارزات احزاب سياسي در كانادا (آزاديخواهان و محافظه كاران) اصلاحات متعددي از قبيل حذف حقوق اربابي، افزايش تعداد راي دهندگان، توسعه راههاي ارتباط، انجام گرفت. در سال 1867م، اكوس جديد و برونسويك جديد به مستعمرات كاناداي شمالي و جنوبي پيوستند و اين چهار ايالت كه بوسيله پارلماني داراي دو مجلس، اداره مي شدند، دومينيون كانادا را تشكيل دادند. اين كشور، با خريد اراضي وسيع اطراف خليج هودسون، كه هنوز باير و بي حاصل بود، بر وسعت خود افزود.[5]

1869 ميلادي / 1248 هجري شمسي

     در اين سال كار كانال سوئز به اتمام رسيد. سعيد پاشا كه بعد از محمد علي پاشا از سال 1849 به سلطنت مصر رسيده بود پيشنهاد فردينان دولسپس را براي حفر ترعه سوئز پذيرفته بود.

1877 تا 1891 ميلادي /1256 تا 1270 هجري شمسي      

     در اين دوران پرتغال به پيشروي در فلات آنگولا پرداخت. همچنين اين دوران مصادف با پيشروي و توسعه نفوذ اروپائيان در باقي سرزمينهاي افريقاي استوائي است.

1878 تا 1883 ميلادي / 1257 تا 1262 هجري شمسي

     جنگ بالكان در سال 1878م، و جنگي كه متعاقب آن ميان روسيه و عثماني در گرفت موجب تيرگي روابط روسيه و اطريش كه منافع مشتركي در مشرق داشتند شد، و براي حل اين مشكل كنگره اي در برلن تشكيل يافت. آلمان جانب اطريش را گرفت و اين دو كشور با هم متحد شدند، در سال 1883م، ايتاليا هم كه از تحت الحمايه شدن تونس بوسيله فرانسه بخشم آمده بود به اطريش و آلمان پيوست و با اين اقدام، اتحاد سه گانه (Triplice) بوجود آمد.[6] (رجوع كنيد به حوادث تاريخ 1893م)

1879 ميلادي / 1258 هجري شمسي

     كشور اطريش بعد از مصالحه و اتحاد با آلمان، در همين سال ناحيه ي بسني ـ هرزگووين را تسخير كرد. سياست خارجي اين امپراتوري متكي به اتحاد با آلمان و سپس اتحاد با ايتاليا بود و با روسيه و سربستان مخالفت مي شد چون ناحيه سربستان مركز فعاليت هاي خطرناك اسلاوهاي امپراتوري بشمار ميرفت، منطقه بسني ـ هرزگوين در سال 1908م، ضميمه امپراتوري شد و همين امر كه مورد رضايت روس ها و سربستاني ها نبود موجب جنگي عمومي گرديد.[7]

1879 ميلادي / 1258 هجري شمسي

     در اقيانوس آرام، دولتهاي بوليوي و پرو متحد شده در سال 1879م، با شيلي بجنگ پرداختند. اين جنگ پس از چهار سال بنفع شيلي خاتمه پذيرفت و سرزمين هاي تازه اي نصيب شيلي كرد. دولت شيلي نواحي دوردست جنوبي را دوستانه با آرژانتين تقسيم كرد و در شمار نيرومندترين كشورهاي امريكاي جنوبي درآمد. بوليوي و پرو، بر اثر جنگ هاي شديد احزاب، وضعي آشفته و نابسامان داشتند و نتوانستند منابع درآمد و ثروت خود را توسعه دهند و مردم اين دو كشور فقير و ناراضي بودند.[8]

1881 ميلادي / 1260 هجري شمسي

     به دنبال جنگ مجدد افغانستان با انگليسي ها اين كشور در سال 1881م، توسط انگليس اشغال شد و انگلسي ها نفوذ خود را بر افغان ها تحميل كردند. در سال 1907م، دولت روس اين اقدام را به رسميت شناخت

1882ميلادي / 1261 هجري شمسي

     در اين سال، « استانيسلاو پرزي بايژوسكي» روشنفكر مهاجر لهستاني كه نفوذ بسياري در ميان روشنفكران برلن داشت، مقاله اي در مورد نيچه نوشت كه پس از سخنراني جرج براندس در سال 1882م، بارزترين نشانه اهميت وي در سالهاي پاياني قرن براي متفكران و روشنفكران آلماني بود[9]. تاثير نيچه به سرعت در اروپا گسترش يافت. اين تاثير پس از فرا گرفتن فرانسه در سالهاي 1890م،  به بعد نهايتا در 1904, به انگلستان نيز رسيد.

1885 ميلادي/1264 هجري شمسي

     در همين سال روملي شرقي به ميل خود، ضميمه بلغارستان شد و اين امر موجب رنجش روسيه و سربستان گرديد و سرب ها به بلغارستان حمله بردند، ليكن از بلغارها شكست خوردند.

1885 تا 1896 ميلادي/1264 تا 1285 هجري شمسي

     كشور فرانسه در سال 1885م، پس از چند بار بمباران كردن ماداگاسكار، اين جزيره را هم تحت الحمايه خود كرد. شورش اقوام هووا در سال 1896، موجب شد كه جزيره ي مزبور كاملا بتصرف فرانسه درآيد «و بسرعت در راه ترقي و آباداني گام گذارد.» در مستعمرات پرتقالي ها و اسپانيائي ها تغييري رخ نداد و فقط مراكش شمالي و ريودواورو (Rio de Oro) تحت الحمايه اسپانيا شدند. در اوايل قرن بيستم، سراسر افريقا در تصرف اروپائيان بود و فقط كشور پادشاهي حبشه و جمهوري ليبريا استقلال داشتند.[10]

1888 ميلادي / 1267 هجري شمسي

     در اين سال در برزيل، برده فروشي ملغي شد و سال بعد در اثر انقلاب، حكومت امپراتوري از بين رفت و حكومت جمهوري هاي متحد روي كار آمد، اين حكومت در آغاز كار با مشكلاتي مواجه بود، ولي بتدريج آرامش برقرار گشت، كشاورزي توسعه يافت (قهوه)، بر تعداد مهاجران افزوده شد و حكومت مركزي قدرت بيشتري بدست آورد.[11]

1890 ميلادي / 1269 هجري شمسي

در اوت سال 1890، كشتار ارامنه تركيه توسط دولت عثماني به اوج خود رسيده بود.

1890 تا 1930 ميلادي / 1269 تا 1309 هجري شمسي

     اشغال نظامي سرزمينهاي داخلي آنگولا طي اين سالها صورت گرفت؛ بطوريكه در سال 1930م، شعله شورشهاي سنتي افريائيان در آنگولا كاملا فرونشانده شد. از نظر پرتغاليان اثبات مالكيت بر آن سرزمين و استقرار كامل سلطه و حاكميت بر آن كشور نويد احياي افتخارات گذشته ي ملت پرتغال بشمار مي رفت.

1890 ميلادي /1269 هجري شمسي

    در اين سال بود كه جنبش تنباكو در ايران شكل گرفت. در آستانه ي اين جنبش به سال 1889م، ارزش كل واردات ايران مبلغي نزديك به 14 ميليون تومان بود كه اقلام وارداتي قند، چاي، شكر، ادويه، آرد، نفت و لوازم صنعتي مثل ساعت و انواع پارچه هاي خارجي را در بر مي گرفت، و نيمي از واردات را فقط پارچه تشكيل مي داد. كه از هند و انگليس مي آمد. اين كالا بازار داخل را آنقدر اشباع كرده بود كه حرير گيلان، كه زماني قدرت رقابت زايدالوصفي با كالاهاي مشابه خارجي داشت، در اواخر قرن نوزدهم از رونق افتاد، و طوري شد كه صادرات گيلان را پنبه، پوست بره، ماهي، گوسفند و خشكبار تشكيل مي داد... در بيستم مارس 1890 مطابق بيست و هشتم رجب سال 1308ق، امتياز توتون و تنباكوي ايران به مدت 50 سال در اختيار جرالد.ف تالبوت و شركاي او قرار گرفت... در شورش عليه امتياز نامه رژي، به جز مقاله اي به قلم ميرزا آقاخان كرماني در روزنامه اختر، هيچ واكنش ديگري از طرف روشنفكران وجود نداشت و يا چندان فراگير نبود... اصلاح طلباني مثل ميرزا رضا كرماني، ميرزا احمد كرماني، حاج سياح و ميرزا عبدالله قائني كه اعلاميه مي نوشتند و بر گذرها مي چسبانيدند، قبل از جنبش تنباكو دستگير شده بودند و نقشي در شورش مخالف با رژي نداشتند.

در بين علما شيخ حسن كربلائي و ميرزا حسن آشتياني و قبل آنها ملاعلي كني  مردم را به تسلط كفار بر مسلمين هشدار ميدادند... در شيراز مردم شورش كرده و كشتار رخ داد... در تبريز ميرزا جواد آقا مجتهد تبريز در راس جنبش قرار داشت، دامنه شورشها به اصفهان و مشهد و تهران نيز كشيده شد كه همگي جنبه مذهبي داشت در همين زمان حكم تحريم تنباكو از طرف ميرزاي شيرازي صادر شد كه بر طبق آن استعمال توتون و تنباكو در حكم محاربه با امام زمان (عج) شناخته شده بود. روز چهارم جمادي الثاني، ناصرالدين شاه طي نامه اي خطاب به ارنستين «امتياز نامه» را فسخ كرد.[12] 

انتشار و یا استفاده از مطالب این وبلاگ فقط با درج منابع و نام مولف و آدرس وبلاگ بلامانع است

1893 ميلادي / 1272 هجري شمسي

     به دنبال اتحاد سه گانه مابين كشورهاي آلمان، اطريش، و ايتاليا (Triplice) كه در سال 1883م، به وجود آمده بود، بتدريج روسيه، روابط نزديكتري با فرانسه داير كرد و سرانجام در سال 1893م، عقد اتحادي با آن كشور بست بطوريكه اروپا به دو جبهة دشمن تقسيم شد.[13] (ر.ك: حوادث سال 1904م)

1894 ميلادي / 1273هجري شمسي        

     كنسول بريتانيا در سفر جنوب ايران در اين سال، موقعيت در فارس را كاملا توصيف ناپذير يافته بود. صدماتي كه مامورين اخذ ماليات وارد مي كردند بسيار بيش از آن چيزي بود كه ملخها و غارت قبايل عرب ايجاد مي كرد. چنان كه كنسول گزارش مي دهد. «مردم مي گويندهرگز به خاطر ندارند كه تا اين حد در معرض سختگيري قرار گرفته باشند و تا اين حد تحت فشار بوده باشند».[14]

1895 ميلادي / 1274هجري شمسي / 1312 هجري قمري

     در اين سال شيخ احمد روحي و ميرزا آقا كرماني و خبيرالملك از طرف دولت عثماني به اتهام شركت در شورش ارامنه در استانبول دستگير و به طرابوزون تبعيد و زنداني شدند. / رجوع كنيد به حوادث سال 1897م /

[1] تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370 صص326-325

[2] كارنامه سفر چين.محمد علي اسلامي ندوشن.مؤسسه انتشارات امير كبير .چ اول ص470

[3] تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370 ص332

[4] كارنامه سفر چين.محمد علي اسلامي ندوشن.مؤسسه انتشارات امير كبير .چ اول ص470

[5] تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370 ص325

[6] تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370 ص345

[7] ر.ك: تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370ص352

[8] تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370ص364

 [9] Roland Stromberj . European Intellenctual History Sincc 1789. Prentice. New Gercy. e 1986. p. 221. fourthed   

[10] تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370ص 370

[11] تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370صص364 - 363

[12] تاريخ معاصر ايران. كتاب هشتم. مؤسسه پژوهشي و مطالعات فرهنگي. صص 63ـ47

[13] تاريخ جهاني. ش. دولاندلن، ترجمه دكتر احمد بهنمش. انتشارات دانشگاه تهران. ج دوم ، 1370ص346

[14] تاريخ معاصر ايران. كتاب هفتم. مؤسسه پژوهشي و مطالعات فرهنگي. ص60