مذاهب جریریان، ظاهریان ،ادریسیان ومذهب کیسانیه

 

مذهب جریریان: این مذهب منسوب است به مورخ و مفسر نامی محمدبن جریر طبری (ایرانی) (207- 301 ه) مهمترین ویژگی این مذهب مخالفت جدیشان با حنبلیان بود.

ظاهریان: مؤسس این مذهب داودبن علی الاصفهانی ملقب به ظاهری متوفی 270ه بود وی مثل حنبلیان فقط معنی ظاهری قرآن و احادیث را قبول داشت ظاهریان بعدها قیاس و اجماع را بطور محدود قبول کردند. ظاهریان بعد از قرن 15 میلادی و نهم هجری اندک اندک از میان رفتند.

 در مسئله اهل تسنن، حنفیان از یکسو و حنبلیان و ظاهریان از سوی دیگر تا حدی دو قطب مخالف را در جرگه فقیهان مذاهب سنی تشکیل میدادند اختلافشان بیشتر بر سر مسائل حقوقی و تا حدی تشریفات دینی بود. اما اختلافات اهل تسنن با تشیع نیز کمتر از آن نبود بطوریکه در دهه دوم قرن سیزدهم میلادی (هفتم هجری) در شهر ری اختلافات سنی و شیعی یکصدهزار کشته بجای گذاشت. پطروشفسکی در کتاب تشیع در ایران می نویسد: اختلافات بین مذاهب انسانها را به دو دسته تقسیم کرد مجتهد و مقلد که با پیدایش مجتهد احکام بوجود آمد ابتدای احکام حلال و حرام بود سپس نظر عملی در فقه اسلامی اعم از سنی و شیعه موجب پیدایش معیار ویژه ای گشت یعنی حلال و حرام به پنج مورد رسید: 1- واجب 2- مستحب 3- مباح 4- مکروه 5 - محظور یا حرام

در بین این فرق افرادی نیز وجود داشت که خدا را انسان گونه (آنتروپومورفیزم) تصور میکردند یا می کنند استناد این اندیشه به آیات زیر است: سوره 20 آیه 4 - سوره 6 آیه 52 - سوره 18 آیه 27 - سوره 5 آیه 69 - سوره 38 آیه 75 - سوره 48 آیه 10 

 

مذهب شیعه کیسانیه: این فرقه محمدبن الحنفیه برادر ناتنی امام حسین (ع) را بعد از شهادت آن امام ، امام چهارم دانستند از سرکردگان این افراد مختاربن ابی عبیدثقفی بود ه است. که در سالهای 66 تا 68 ه در کوفه قیام کردند. نام کیسانیه  احتمالا از کیسان ابو عمر و رئیس موالیی که در لشکر مختار بود ماخوذ شده است. محمد حنفیه در سال 80 ه وفات یافت و پیروان وی به شاخه های زیر تقسیم شدند:1- عده ای معتقد به غیبت محمد حنفیه شدند و چنین باور کردند که روزی ایشان ظهور خواهد کرد.(رجعت) 2- عده ای که معتقد بودند آخرالزمان نزدیک است و بغیر از چهار امام، امام دیگری وجود نخواهد داشت.3- عده ای که علی فرزند محمد حنفیه را امام پنجم شناختند. 4- عده ای که ابوهاشم پسر دوم محمد حنفیه را امام پنجم دانستند.شایان ذکر است که محمد حنفیه در طول حیاتش هیچ ادعایی مبنی بر امامت نداشته است.

            در کتب "مروج الذهب و ابن خلكان و ملل"، نیز آمده است: از ميان پيروان محمد حنيفه دين كيسانيه، مزدكيه، حارثيه، هاشميه، خرميه پيدا شد.

ادریسیان: حسنیان بودند که در مغرب (مراکش) از 172 تا 375 هجری حکومت سلسله علویان را برپا ساختند.

ماخوذ از کتاب "گذری بر تاریخ فرق و ادیان" نوشته: احمد یغما

هر گونه بهره برداری از این مطالب با قید نام مولف و یا با لینک کامل بلامانع است

 

کلیک برای صفحه اول